Negatif faiz uygulamasının bankacılık sektörüne etkileri

Negatif faizin bankalara etkilerinden bahsetmeden önce kısaca faiz türlerine değinelim. Faiz paranın zaman değeridir enflasyona göre iki tür faiz kullanılmaktadır biri nominal diğeri ise reel faiz.

Nominal faiz;  Enflasyondan bağımsız faiz oranıdır. Bankaların mevduatlara uygulayacaklarını açıkladıkları faiz nominal faizdir.

Reel faiz; Nominal faiz oranından enflasyon oranının arındırılmasıyla hesaplanır. Burada hesaplanan enflasyon oranı beklenen yani dönem sonu enflasyon oranıdır.

Reel faiz oranı= Nominal faiz oranı- Beklenen enflasyon

Enflasyon yüksek olduğunda nominal faiz oranları yüksek, enflasyon düşük olduğunda ise nominal faiz oranları düşüktür.  Faizlerin enflasyon oranından düşük olması durumunda reel faiz getirisi negatif olacaktır. 

Teoride negatif faiz uygulamasında beklenti, borçlanma maliyetlerini düşürmektir.  Böylelikle ucuz maliyetli krediye olan talep artacaktır fakat uygulama bankada paralarını tutan mevduat sahiplerine yüksek işlem ücreti olarak yansıyacaktır. Bu masrafları yüklenmek istemeyen fon sahipleri parayı bankalar yerine yastık altında tutabilir. Böyle bir durumda mevduat çıkışını engellemek için bankalar negatif faizleri müşterilerine yansıtmak yerine merkez bankalarında tutacakları fonların maliyetlerini kendi üzerine alabilirler. Bu durumda da banka kârlılıkları olumsuz etkilenecektir. Özellikle banka kârlılığı düşük olan ülkeler için önemli bir sorun haline gelebilir.    

Ocak ayından bu yana negatif faiz uygulamasının bir sonucu olarak Avrupa, ABD ve Japonya’ da bankacılık sektörü hisselerinde %20 civarında düşüşler gözlemlenmiştir.