Merkez Bankasının kura müdahale aracı olarak swap

Son günlerde döviz kurlarında yaşanan hareketliliğe karşı TCMB likidite üzerinden önlemler alıyor. Likidite politikalarında sıkılaştırmaya giden Merkez bankası döviz likiditesini yönetmek için piyasa yapıcı bankaları geç likidite penceresine yönlendirerek fonlama maliyetlerini yükseltmek, para piyasalarında bankaların borç alabilme limitlerini düşürmek, repo ihalesi açmamak gibi önlemler aldı. Bu önlemler ek olarak döviz takası (Swap) TCMB’nin yeni müdahale aracı olarak karşımıza çıkıyor.

Swap Nedir?

Parasal değeri eşit iki ayrı finansal aracın nakit akışlarının belirli bir zaman dilimi içerisinde takas yapılması olarak ifade edilebilir.

Döviz piyasasında swap işlemleri; Bir tür para değiş tokuşu işlemidir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse;  Dolar ihtiyacı olan bir banka ve dolar fazlası olan bir banka düşünelim her ikisi de pozisyonları sebebiyle kur riski taşımaktadır. Dolar ihtiyacı olan banka dolar fazlası olan bankadan dolar alır ve karşılığında ona TL verir. Vade sonunda işlemin tersi yapılacaktır.

Özetle;  Dolar fazlası olan bankanın TL’ nin güçlenmesi ihtimaline karşı kur riski vardır ve dolar eksiği yani TL fazlası olan banka ona TL cinsinden kredi açmış olur. Dolar eksiği olan bankanın ise doların yükselmesi ihtimali nedeniyle kur riski bulunmaktadır. Dolar fazlası olan banka da ona dolar cinsinden kredi açmış olur ve böylece iki tarafta kur riskini kontrol altına alacaktır.

Merkez Bankası bu hamle ile ne yapmak istiyor?  

Döviz takası ile TCMB yurt dışı swap maliyetlerini yükselterek TL likiditesini kısmayı hedefliyor.  Yurt dışında swap sözleşmesi yapan bankalar artık TCMB ile swap yapabiliyor.    Swap anlaşması yapan bankalar ellerindeki TL’ yi TCMB’ ye borç olarak veriyor ve TCMB’ den döviz borç alıyorlar ve aldıkları borcu vade süresinin sonunda faizi ile geri ödüyorlar. Bankaların Merkez bankasından döviz almak için karşılığında TL vermesi bankalar arası TL likiditesini daraltıcı bir etki yaratırken Merkez Bankası döviz satmadan piyasada döviz likiditesini arttırmış oluyor.  (Merkez bankası geri almak üzere piyasaya dolar vermiş oluyor).  Merkez bankasının bu hamlesi ile swap anlaşmaları ile yurt dışına giden paranın geri gelmesi hedefleniyor.

Uygulanmakta olan para ve kur politikası çerçevesinde TCMB,  TL depo karşılığında döviz depo ihalesi açarak TL’yi destekleyici önlemler almaya başladı. Merkez Bankası ilk olarak 17 Ocak’ta TL depo karşılığında Döviz depolarının açılacağını ilan etti. Offshore swap piyasasın da %5.5’ e kadar gerileyen swap faizleri TCMB’ nin hamlesi sonrasında 8,5 seviyelerine yükseldi.

TCMB her gün saat 11:00’ da TL depo karşılığında bankalara döviz depo veriyor. İhale sonuçları 11:45’ te açıklanıyor. İhalede döviz ve TL faizlerini merkez bankası belirliyor.

Döviz Depo işlemleri

Döviz depo işlemleri geçici bir süre için döviz likiditesi ihtiyacı olan bankalar ile döviz likiditesi fazlasına sahip bankalar arasında Merkez Bankası garantörlüğünde belirli bir faiz ve vadeyle yapılan işlemlerdir.

Döviz likiditesine ihtiyaç duyan bankalar Merkez Bankası tarafından belirlenen faiz oranından da işlem yapma imkânına sahiptirler. Bu çerçevede, Merkez Bankası euro ve ABD doları olmak üzere piyasa üyesi bankalara limitleri dahilinde fon sağlamaktadır.

Oranlar ne oldu?
FAİZ Eski (%) Yeni (%)
Gecelik borçlanma faiz oranı 7,25 7,25
Gecelik marjinal fonlama oranı 8,5 9,25
Politika Faizi 8 8
Geç likidite penceresi 10 11

Kaynak www.tcmb.gov.tr