HAFTALIK MAKRO-EKONOMİ GELİŞMELERİ (24 – 28 OCAK 2022) ve MAKRO-EKONOMİ GÜNDEMİ (31 OCAK – 4 ŞUBAT 2022)

Dr. Artunç Kocabalkan
24 – 28 Ocak haftasında; Fed yılın ilk toplantısında faiz artışı için Mart ayına işaret etti. Ocak ayına ilişkin olarak küresel imalat sektörü büyümesini sürdürdü, Türkiye’de kapasite kullanımı geriledi, ihracat ve yurt içi talep zayıfladı, siparişler stokları azalttı, gerileyen döviz kuru güven endekslerini yukarı çekti. Aralık ayına ilişkin olarak döviz kurundaki sert artış hizmet üretici maliyetlerini sert yükseltti,

31 Ocak – 4 Şubat haftasında; Ocak ayı TÜFE’de sert yükseliş göreceğiz. Öncü göstergeler Ocak ayında ihracat, ithalat ve imalatta zayıflığa, hizmet sektöründe artan daralmaya işaret ediyor. Avrupa Merkez Bankası faiz değiştirmeyecek, İngiltere Merkez Bankası faiz artırımına devam edebilir.

Fed faizi değiştirmedi, yakın zamanda faizi artıracaklarını söyledi
ABD Merkez Bankası Fed, senenin ilk toplantısında %0- 0,25 aralığındaki politika faizini değiştirmedi ancak işsizlikte düşüşe ve %2 enflasyon hedefinden çok yukarıdaki enflasyona vurgu yaparak en kısa zamanda faizi artıracağını, Mart ayında varlık alımlarını sonlandıracak. Fed, Mart ayı toplantısında ilk faiz artırımını gerçekleştirecek, bilanço küçültmeye yönelik görüşlerine odaklanacağız. Karar sonrasında ABD-10 yıllık tahvillerin getirileri %1,9 seviyesine yaklaşırken altın fiyatları geriledi.

Omikron varyantı Ocak ayında küresel imalat sektörünü kısmen, hizmet sektörünü görece daha hızlı zayıflattı

IHS Markit verilerine göre; Ocak ayında omikron vakalarındaki artış, kısıtlamaların yeniden devreye alınmasına, tedarik sorunları ve işgücü eksikliğine sebep oldu, hizmet sektörlerini daha sert olmak üzere küresel imalat sektörlerini olumsuz etkiledi. Bölgesel olarak en büyük ticaret ortağımız olan Euro Bölgesinde hizmet sektörü Aralık ayına göre daha yavaş hızla büyüdü, imalat sektörü ise büyümesini hızlandırdı.

Bölge’de hizmet talebi yavaşlasa da mal talebinde hızlanma kaydedildi. Ülke olarak en büyük ticaret ortağımız Almanya’da hizmet ve imalat sektörleri önceki aya göre hızlanarak büyürken siparişlerdeki hızlanma Türkiye’nin ihracat performansı açısından yeşil ışık yaktı. ABD’de hizmet sektöründeki büyüme Ocak ayında önceki aya göre sert zayıflarken, imalat sektöründeki büyüme daha sınırlı zayıfladı. Japonya’da omikron varyantı hizmet sektörünün önceki aya göre daralmasına sebep oldu, imalat sektörü hızlanarak büyümeye devam etti. İmalat tarafında üretim, yeni siparişler, yeni ihracat siparişleri, girdi maliyetleri, satın alımlar ve stoklar güçlü büyüdü, istihdamdaki artış zayıfladı, çıktı fiyatlarındaki artış zayıfladı.

İmalat sektöründe kapasite kullanımı Ocak ayında tüm sektörlerde geriledi
İmalat sanayi genelinde kapasite kullanım oranı (KKO), aylık 1,1 puan azalışla %77,6 seviyesine geriledi. KKO; yatırım mallarında yüzde 2,0 puan, ara mallarda 1,1 puan, dayanıksız tüketim mallarında 0,5 puan, dayanıklı tüketim mallarında 0,4 puan düştü.


Kaynak: TCMB

Ocak ayında imalat sektöründe ihracat siparişleri önceki aya göre arttı, girdi maliyetleri ve çıktı fiyatları azaldı
Ocak 2022’de reel kesim güven endeksi (RKGE), aylık 3,4 puan artışla 109,5 seviyesine yükseldi. Genel gidişat, son üç aydaki toplam sipariş miktarı, gelecek üç aydaki üretim hacmi, gelecek üç aydaki toplam istihdam, sabit sermaye yatırım harcaması, gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı ve mevcut mamul mal stokuna ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde etkilerken, mevcut toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi azalış yönünde etkiledi.


Kaynak: TCMB

Güven endeksi hizmet ve perakende ticaret sektörlerinde yükselirken inşaat sektöründe düştü 
Ocak 2022’de mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi bir önceki aya göre; hizmet sektöründe %1,2 ve perakende ticaret sektöründe %2,5 arttı, inşaat sektöründe %5,0 azaldı.


Kaynak: TÜİK


Ekonomik güven endeksi Ocak ayında iyimserlik bölgesine yükseldi
Ekonomik güven endeksi Ocak ayında aylık 2,6 puan artışla 100,8 değerine yükseldi. Endeksin 100 üzerindeki değerler genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği göstermektedir. Ekonomik güven endeksindeki artış, tüketici, reel kesim (imalat sanayi), hizmet ve perakende ticaret sektörü güven endekslerindeki artışlardan kaynaklandı


Kaynak: TÜİK

Aralık ayında kurdaki sert artış hizmet üretici maliyetlerini sert yukarı çekti
Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE) Aralık 2021’de döviz kurundaki sert artışın etkisiyle aylık %12,81, yıllık %54,89 artış kaydetti.

Kaynak: TÜİK

Yakın Dönem Riskler
Covid-19 ve varyantlar… Omicron varyantının yüksek bulaşıcılık etkisi hizmet sektörünü ve mal üretimini olumsuz etkilemeye devam ediyor. 

Erken seçim… 2022 yılında olası bir erken seçim kararı Türkiye için yeni bir hikaye yaratma olasılığını gündeme getirecektir.

Fed faiz artırım döngüsüne 2022’de başlıyor… Fed 2022 yılı ilk toplantısında en yakın zamanda faiz artışlarına başlayacağını, 2022 yılında bilanço küçültmeye başlayacaklarını öne sürdü. Türkiye’nin tahvil faizler yükselirken, yurt dışı borçlanma maliyetleri artacak. 

Kurdaki sert yükseliş + Maliyet enflasyonu + Enflasyon beklentilerinde artış + uzun vadede TCMB’den sert faiz artırım riski… Maliyet enflasyonu artmaya devam ederken döviz kurundaki sert dalgalanma ve enflasyonist baskılar enflasyon beklentilerini yukarı çekiyor. TCMB faiz indirimlerinin ve tedbirlerin ekonomi üzerindeki etkilerini izleyecek olsa da faiz indirimleri gündemden kalkmış değil.

Kredi notu indirimi… 2 Aralık 2021’de Türkiye’nin kredi notu görünümünü Fitch “negatife” düşürdü, döviz cinsi kredi notunu "BB-" olarak teyit etti. Yine 2 Aralık 2021’de Moody’s "B2" olan kredi notunu ve "negatif" olan not görünümünü teyit etti. S&P ise 10 Aralık 2021’de kredi notunu "B+" olarak korudu, görünümü "negatif”e düşürdü. Türkiye’nin kredi notu yatırım yapılabilir seviyenin Fitch’te 3 basamak, S&P’de 4 basamak, Moody’s’de 5 basamak altında bulunuyor.


31 Ocak – 4 Şubat Haftası Makro-Ekonomi Gündemi: Enflasyon, imalat, dış ticaret, Avrupa ve İngiltere merkez bankaları toplantıları
31 Ocak – 4 Şubat haftasında Ocak ayı TÜFE’de sert yükseliş göreceğiz. Öncü göstergeler Ocak ayında ihracat, ithalat ve imalatta zayıflığa, hizmet sektöründe artan daralmaya işaret ediyor. Avrupa Merkez Bankası faiz değiştirmeyecek, İngiltere Merkez Bankası faiz artırımına devam edebilir.

31 OCAK 2022, PAZARTESİ

OCAK AYI SAMEKS SANAYİ VE HİZMET SEKTÖRLERİ ENDEKSLERİ – MÜSİAD

2021 yılı Aralık ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Sektörü SAMEKS Endeksi aylık 5,3 puan azalışla 51,4 seviyesine, Hizmet Sektörü SAMEKS Endeksi ise aylık 2,1 puan azalışla 48,1 seviyesine gerilemişti. Endeksin 50 üzerindeki değerler sektörün önceki aya göre büyüdüğünü, altındaki değerler ise küçüldüğünü gösteriyor. Ocak ayında yüksek fiyat artışları özellikle hizmet sektöründe bozulmanın süreceğine işaret ediyor.


Kaynak: MÜSİAD
2021 YILI ARALIK AYI DIŞ TİCARET VERİLERİ – TÜİK

Ocak ayı başında Ticaret Bakanlığı Aralık ayı verilerini açıklamıştı. İhracat aylık %3,6 artışla 22,3 milyar dolara ithalat aylık %7,4 artışla 28,9 milyar dolara yükselmiş, böylece dış ticaret açığı aylık %22,9 artışla 6,6 milyar dolar seviyesine yükselmişti. TÜİK verileri ürün ve ülke bazında detayları gösterecek.

Kaynak: TÜİK

1 ŞUBAT 2022, SALI
TÜRKİYE VE KÜRESEL OCAK AYI İMALAT SEKTÖRÜ PMI VERİLERİ – IHS MARKIT, ISO

2021 yılı Aralık ayı imalat sektörü PMI endeksi aylık 0,1 puan artışla 52,1 seviyesine hafif yükselmişti. Endeksin 50 üzeri değerler, sektörün önceki aya göre büyüdüğünü gösteriyor. Aralık ayında döviz kurundaki sert artışa bağlı olarak yaşanan sert maliyet ve fiyat artışları yurt içi üreticiyi vurmuş, devam eden dış talep ise ihracat malı üreticilerini desteklemeye devam etmişti. Öte yandan 24 Ocak’ta IHS Markit tarafından açıklanan ilk tahminlere göre imalat sektörü Ocak ayında büyümesini sürdürürken Kovid-19 varyantlarının getirdiği kıstlamalara bağlı olarak hizmet sektöründeki büyüme zayıfladı. Özellikle Almanya ve Euro Bölgesinde imalat sektörünün Ocak ayında büyümeye devam etmesi Türkiye’nin ihracat performansını koruyacağına işaret etti. Ocak ayında tüketici ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartları harcamalarında yataya yakın seyir görürken ticari kredilerde hızlanma iç talepte kısmi artışa işaret ediyor.


OCAK AYI DIŞ TİCARET VERİLERİ – TİCARET BAKANLIĞI
2021 yılı Aralık ayında ihracat aylık %3,6 artışla 22,3 milyar dolara, ithalat aylık %7,4 artışla 28,9 milyar dolara yükselmiş, böylece dış ticaret açığı aylık %22,9 artışla 6,6 milyar dolar seviyesine yükselmişti.

2 ŞUBAT 2022, ÇARŞAMBA
2021 YILI KASIM AYI FİNANS DIŞI KESİM DÖVİZ POZİSYONU – TCMB
2021 yılı Ekim ayında Ekim 2021’de finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyon açığı 116,4 milyar dolara gerilemişti. Sektörün döviz varlıkları aylık %3,5 artışla 162,1 milyar dolara yükselmiş, döviz yükümlülükleri 278,5 milyar dolar ile önceki aya göre yatay kalmıştı. Sektörün kısa vadeli net döviz pozisyonu ise aylık 3,0 milyar dolar artışla 63,2 milyar dolar ile fazla vermişti.

3 ŞUBAT 2022, PERŞEMBE
AVRUPA MERKEZ BANKASI (AMB) FAİZ KARARI - www.ecb.europa.eu 

AMB’nin ajandasında faiz değişikliği yok. Her ne kadar Euro Bölgesinde enflasyon Aralık 2021’de tarihi zirvesi olan %5 seviyesine yükselmiş olsa da AMB, enflasyonun 2022 yılı başından itibaren yüksek seyredip 2022 sonlarına doğru düşmeye başlayacağını ve yılı %3,2’den kapatacağını, 2023 ve 2024’te ise %1,8 seviyelerini koruyacağını tahmin ediyor. AMB, Euro Bölgesinin 2021 yılında reel GSYH’nin %5,1 büyümesinin ardından 2022’de %4,2’ye, 2023’te %2,9’a, 2024’te %1,6’ya gerileyeceğini tahmin ediyor.

İNGİLTERE MERKEZ BANKASI (BOE) FAİZ KARARI - www.bankofengland.co.uk

BoE Aralık ayı toplantısında politika faizini %0,10’dan %0,25’e yükseltmiş, varlık alımlarını sürdürme kararı almıştı. Para politikasında orta vadeli (6 ay-1 yıl) görünümü dikkate alan BoE, istihdam piyasasında güçlü seyrin korunacağını, Omikron varyantının GSYH üzerinde önemli bir etki yaratmayacağını, enerji fiyatlarına bağlı olarak fiyat baskılarının gelecek 6 ay devam edip 2022 yılının ikinci yarısında azalacağını tahmin etmişti. BoE; %5’e yükselen TÜFE’nin kış aylarında %6’ya çıkacağını, 2022 yılını %3,4, 2023 yılını %2,2, 2024 yılın %1,9 seviyesinden kapatmasını öngörüyor. BoE’nin GSYH büyüme tahminleri ise 2021’de %6,7, 2022’de %2,9, 2023’te %1,1 ve 2024’te
%0,9 olarak tahmin ediliyor.

OCAK AYI ENFLASYON VERİLERİ – TÜİK

2021 yılı Aralık ayında Dolar/TL’nin aylık %29,05, yıllık %75,80 artmasının etkisiyle tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %13,58, yıllık %36,08, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) aylık %19,08, yıllık %79,89 artış kaydetmişti. Ocak ayında peşi sıra gelen zamlar ve fiyat artışlarının etkisiyle TÜFE’nin %50 seviyelerine yaklaşacağı tahmin ediliyor.

28 OCAK TARİHLİ HAFTALIK PARA VE BANKA VERİLERİ – BDDK, TCMB

21 Ocak ile biten haftada piyasadaki likiditeyi gösteren parasal göstergeler (M1, M2, M3) önceki haftaya göre değişmedi. TL cinsi mevduatlar önceki haftaya göre %1,5 artarken, TL cinsi tüketici krediler hafif geriledi, ticari krediler hafif arttı. TL cinsi mevduat faizleri %16- 20 aralığında sabit kaldı; TL cinsi kredi faizleri %18-32 aralığına hafif geriledi hem tüketici hem de ticari kredi faizleri 1’er yüzde puan düştü. Gerçek kişilerin döviz mevduatları (DTH) 115,3 milyar dolar ile önceki haftaya göre 1,5 milyar dolar düştü; tüzel kişilerin 0,4 milyar dolar düşüşle 86,1 milyar dolara geriledi, yurt dışı mevduatlar 0,1 milyar dolar artışla 24,8 milyar dolara yükseldi, böylece toplam DTH büyüklüğü 21 Ocak haftasında 1,8 milyar dolar düşüşle 228,1 milyar dolar oldu. Bankacılık sistemi yabancı para net genel pozisyonu önceki haftaya göre 0,2 milyar dolar artışla 4,7 milyar dolar seviyesine yükseldi. Merkez Bankasında tutulan uluslararası rezervler 109,8 milyar dolar ile önceki haftaya göre 0,3 milyar dolar arttı. Altın rezervleri 21 Ocak’ta 39,0 milyar dolar ile önceki haftaya göre 0,2 milyar dolar arttı, brüt döviz rezervleri 70,8 milyar dolar ile önceki haftaya göre 0,1 milyar dolar arttı. Merkez Bankasının net rezerv açığı önceki haftaya göre 1,5 milyar dolar düşüşle 37,0 milyar dolar seviyesine geriledi. Yurtdışında yerleşik kişilerin mülkiyetindeki hisse senedi ve devlet iç borçlanma senedi (DİBS) stokları toplamı 23,5 milyar dolar ile bir önceki haftaya göre 0,3 milyar dolar geriledi. Yurt dışı yerleşikler 21 Ocak ile biten haftada hisse senetlerinde 33 milyon dolarlık net satış, DİBS’te 6 milyon dolarlık net alış gerçekleştirdi.

4 ŞUBAT 2022, CUMA
OCAK AYI REEL EFEKTİF DÖVİZ KURU (REDK) – TCMB
TÜFE bazlı REDK endeksi 2003 yılında 100 seviyesindeyken 2021 yılını tarihi dip olan 47,82 seviyesinden, TÜFE-Gelişmekte Olan Ülkeler Bazlı REDK 38,85 seviyesinden, TÜFE-Gelişmiş Ülkeler Bazlı REDK 54,64 seviyesinden kapatmıştı. Ocak ayında döviz kurundaki gerileme REDK’nin dipten dönmesine sebep olacak.