Dünya Borsaları

Dünya borsaları ticaretinde en yaygın kullanılan para birimi dolardır. Aynı zamanda uluslararası rezervlerin büyük bir bölümü dolar olarak tutulduğundan dünya borsalarında en çok kullanılan rezerv para birimidir. Kısaca rezerv paranın ne olduğuna değinelim.

REZERV PARA; Para bir değer biriktirme aracıdır. Rezerv para merkez bankaları ve uluslararası para piyasalarının portföyünde biriktirdikleri döviz ve altın cinsinden varlıklara verilen addır. Bir ülkenin para biriminin rezerv para olabilmesi için, O ülkenin dünya borsaları ticaretinde önemli paya, istikrarlı ve şeffaf bir ekonomiye ve istikrarlı bir kura sahip olması aynı zamanda para biriminin bütün dünyadaki döviz piyasalarında kolaylıkla alınıp satılabilir olması gerekir.

ABD Dolarının en yaygın rezerv para birimi olarak kullanılması tüm bu şartları karşılıyor olmasına bağlıdır. ABD’nin siyasi, askeri gücü ve çok büyük bir dış ticaret hacmine sahip olması nedeniyle dolar tüm dünya borsalarında rezerv para birimi olarak kullanılmaktadır. ABD ekonomisini zora sokan kriz dönemlerinde bile dolar rezerv para birimi olma özelliğini korumuştur.

Doların bu denli yaygın kullanılmasının en önemli nedenlerinden biri ‘’Bretten Woods’’ anlaşmasıdır. İkinci dünya savaşından sonra dünya savaşları sonucu bozulan uluslararası para sisteminin yeniden yapılandırılması ve uluslararası ticaretin geliştirilmesi için ‘’Birleşmiş Milletler Para ve Finans konferansı’’ toplanmış ve doğu bloku ülkeleri hariç 44 ülkenin katıldığı bu konferansın ardından ‘’Bretten Woods’’ anlaşması imzalanmıştır. Bretten Woods anlaşmasıyla uluslararası ödemelere yeni bir sistem getirildi. Bu anlaşmayı imzalayan ülkeler sabit kur sistemini benimsemiş ve ülkelerin para birimlerinin değerlerinin dolar esas alınarak saptanmasına karar verilmiştir. Bu anlaşmadan sonra dolar altın ile değiştirilebilen tek ulusal para olarak kalmış ve 1 ONS altın 35 dolar olarak sabitlenmiştir.

Doların giderek altın karşısında değer kaybetmesi sonucu 1971 yılında bu anlaşmadan vazgeçilerek 1973 yılında doların diğer para birimleri karşısında değişim oranını ölçmek için ‘’ Dolar Endeksi’’ ( The Dollar Index) oluşturuldu. 100 endeks değeri baz alınarak hesaplanmaya başlayan dolar endeksi Şubat 1985 tarihinde 164.7’ ye ulaşarak en yüksek değerini almıştır.
Dolar endeksi; ABD Doları’nın 6 majör para biriminden oluşan bir sepet karşısındaki değerini ölçer. Sepet içerisinde yer alan para birimleri ve ağırlıkları şu şekilde belirlenmiştir ;

Euro = %57.6
Japon Yeni = %13.6
İngiliz Sterlini = % 11.9
Kanada Doları =% 9.1
İsveç Kronu =% 4.2
İsviçre Frangı =% 3.6

Euro endeksin %57.6’sını oluşturduğundan endeks üzerinde etkisi en yüksek olan para birimidir bu nedenle özellikle forex piyasasında EURUSD paritesi incelenirken dolar endeksi mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Dolardaki güçlenmenin Dolar endeksini yükseltmesi beklendiği için, EURUSD paritesi ile dolar endeksi ters orantılıdır. Forex piyasasında, özellikle baz dövizi (pay) ve karşıt dövizi (payda) dolar olan döviz çiftlerinde işlem stratejisi geliştirilirken, dolar endeksini yakından takip etmek gerekir. XAUUSD (Altın) ve XAGUSD (Gümüş) ile dolar endeksi arasında da ters orantı olması beklenir. Endeksin geri çekilmesi altın, gümüş ve karşıt dövizi dolar olan paritelerin güçlenmesine neden olabilir fakat yine de değerlendirme yapılırken konjonktürel faktörlerin göz önünde bulundurulması gerekir. (Yatırım araçları ile dolar endeksi arasındaki orantı konjonktürel olarak değişebilmektedir)

Dünya Borsaları dolar endeksi genel olarak DXY veya USDX gibi kısaltmalarla ifade edilir ve 1985 yılından beri yatırım aracı olarak işlem görmektedir. ‘Future Option Kontratı’’ olarak işlem gören dolar endeksi (USDX) yedi gün 24 saat boyunca hesaplanmaktadır.