Dış ticaret eylül ayında 8.14 milyar $ açık verdi

TÜİK ve Gümrük Bakanlığınca ortaklaşa derlenerek hazırlanan Dış ticaret verisinin Eylül ayı değeri açıklandı. Eylül ayında piyasa beklentilerine paralel bir şekilde gelen dış ticaret dengesi -8.14 milyar $ açık verdi. Piyasa beklentileri de -8.14 milyar $ açık oluşması yönündeydi. Bir önceki aya ait verilen 5.87 milyar $ açık 5.90 milyar $ olarak revize edildi. Gümrük bakanlığının ekim ayı başında açıkladığı geçici rakamlara göre ise açık 8 milyar 144 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. Kasım ayının ilk haftasında ekim ayını yansıtan dış ticaret rakamlarına dair geçici bilgiler TİM ve Gümrük Bakanlığı tarafından yayınlanacak.

Verinin detayında, eylül ayında dış ticaret hacminin 31.83 milyar ABD doları olduğu görülüyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %59.3 oldu. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde bu oran %71.3 seviyesindeydi. Yani karşılama oranı yeniden 2017 yılı temmuz ayında görülen seviyelere gerilemiş durumda. 

Ekonomik faaliyetlere göre dış ticaret rakamlarında ihracatta, geçen yılın aynı dönemine göre %22.5, artış oranı bakımından tarım ve ormancılık öne çıkıyor. İthalatta ise balıkçılık, madencilik ve taş ocakçılığında %50’nin üzerindeki artışları dikkat çekiyor. Diğer yandan geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre ithalatta ara (ham madde) mallarının geçen yılın aynı dönemine göre %42 artış göstermesi çok fazla nedene bağlanabilir. Öncelikle bunda eylül ayında Euro ve Dolar kurunun düşük seviyelerde seyretmesinden, mali teşviklerde son aya gelinmesinden ötürü talep tarafının artabileceği beklentisi gibi nedenler sıralanabilir. Beyaz eşya grubunda daha çok ara maddenin ithal edildiği göz önüne alındığında bu durum normal karşılanabilir. 

Fasıl bazında incelendiğinde ise kıymetli metal ve taşların ihracatı geçtiğimiz aylara nazaran artışın sınırlı kalması önemli. Çünkü temmuz ve ağustos aylarında bu fasılda ihracat artışları %100’ün üzerinde gerçekleşiyordu. Fakat bu durum İthalatta ki görüntüde bozulmamış. Kıymetli metal ithalatı %166.6 oranında artış kaydetmiş. Ama en önemli detay ise gemiler ve suda yüzen taşıt ve araçların %6864.9 seviyesinde yüksek miktarda artış kaydetmesi oldu. 

İhracat yapılan ilk üç ülke sıralamasında Almanya, İngiltere ve ABD yer alıyor. Hatta İngiltere ihracatının geçene yılın aynı dönemine göre %1.8 azaldığını da söylemek mümkün. İthalatta ise ilk sırada Çin yer alıyor ve bu sırayı Almanya ve Rusya Federasyonu takip ediyor. Rusya’nın ithalat rakamlarını değerlendirirken ihracat grubuna bakmakta yarar var. Çünkü geçen yıla göre ihracatın %58.5 oranında arttığını görülüyor. Gelecek dönemde domates gibi ürünlerinde ihracat yasağının kaldırılmasının nasıl bir yansıması olacak bunu özellikle de kasım sonrasında takip etmek gerekebilir.